در ادبیات پذیرفته شده بین‌الملل، بحران استطاعت مالی مسکن به وضعیتی گفته می‌شود که در آن هزینه خرید یا اجاره مسکن با درآمد خانوارها هم‌خوانی ندارد و بخش بزرگی از جامعه ناچار می‌شود سهم بسیار بالایی از درآمد خود را صرف مسکن کند. در بسیاری از کشورها، این بحران دیگر فقط یک مسأله شهری یا اقتصادی نیست، بلکه به مسأله‌ای اجتماعی، فضایی، زیست‌محیطی و توسعه‌ای تبدیل شده است. این بحران در دهه‌های اخیر، به‌ویژه در شهرهای بزرگ مثل تهران و مناطق دارای رشد اقتصادی بالا، شدت گرفته و پیامدهای آن از افزایش بی‌خانمانی و سکونتگاه‌های غیررسمی تا کاهش تحرک نیروی کار و اختلال در توسعه پایدار گسترده شده است.

برخی منابع داخلی به نقل از «فاینشنال تایمز» گزارش دادند؛ در پی مناقشات و جنگ امریکا و رژیم صهیونیستی بر علیه ایران و بستن تنگه هرمز، هزینه مصالح ساختمانی افزایش یافته است. این افزایش هزینه، از انگلستان تا هند و از ژاپن تا استرالیا، طرح‌های ساختمانی را با تأخیر در تعهدات و افزایش هزینه مواجه ساخته است.

قوانین تنظیم‌گری و نظارتی (Regulation) و حقوق مستأجران، یکی از حساس‌ترین و بحث‌برانگیزترین موضوعات در سیاست‌گذاری‌های شهری به‌شمار می‌رود که نه تنها دامن کشور ما را گرفته، بلکه به معظل جهانی تبدیل شده است. زیرا؛ در نقطه تلاقی «حق اولیه انسان برای مسکن» و «حق مالک برای کسب سود» قرار دارد. در دهه‌های اخیر، با رشد بی‌سابقه قیمت مسکن و اجاره‌بها در کلان‌شهرهای جهان، بحث «تنظیم‌گری» از یک بحث حقوقی ساده به یک ضرورت سیاسی و اجتماعی تبدیل شده است. در حالی که حامیان رگولاتوری معتقدند دولت باید مانع از استثمار مستأجران شود، مخالفان بر این باورند که مداخلات دولتی می‌تواند باعث کاهش عرضه مسکن و در نتیجه، افزایش قیمت‌ها در بلندمدت شود.

مالیات بر «خانه دوم بلااستفاده» با نرخی معادل «مالیات سالانه» دریافت می‌شود؛ رقمی معادل یک تا ۶ماه اجاره‌بها - تحلیل کارشناسان بازار جهانی املاک از تاثیر «مالیات ضد خانه خالی» بر «روند رشد اجاره‌بها»؛ این، «سیاست سطح سه» برای تنظیم بازار مسکن است؛ اما بخشی از مالکان را ترغیب به «عرضه به بازار اجاره» می‌کند

اصطلاح نخ‌نما و به تعبیری تهوع‌آور «شرایط حساس کنونی»، چندین دهه است که دامن «ایران جان» را گرفته است و هر بار که صاحبان قلم و اندیشه خواستند شکوه‎ای کنند، یا راه برون‌رفتی را در میان بگذارند، یا به نوازش زبان دلسوزان و یا نوازش صاحبان دار و درفش و گزمه، زبانشان در دهانشان خشکید و مدام به خود نهیب زدند که؛ شرح این هجران و این خون جگر این زمان بگذار تا وقت دگر

آقای مهندس عبدالرضا گلپایگانی، مدیرعامل شرکت بازآفرینی شهری ایران، در نشست بررسی برنامه اقدام عاجل برای ساماندهی، پایش عملکردی و تمرکز زدایی از استان تهران که چهارشنبه ۶ اسفندماه در ساختمان وزارت راه و شهرسازی برگزار شد، با بیان اینکه زندگی در تهران به‌دلیل شکل‌گیری نوعی شأنیت اجتماعی و فرهنگی تبدیل به یک امتیاز ویژه شده است، بر ضرورت تقویت کانون‌های توسعه برای مهار تمرکز در تهران تاکید کرد و گفت: بدون پشتوانه فرهنگی، هیچ‌یک از سیاست‌های تمرکززدایی، ساماندهی شهری یا پالایش عملکرد پایتخت به نتیجه نخواهد رسید.